EU-Commissie ziet experimentele fase CO2-quota niet zitten

De Europese Commissie ziet het niet zitten om vanaf 2010 een experimentele Europese reserve met CO2-quota in het leven te roepen. Dat heeft de woordvoerster van Europees commissaris voor Milieu Stavros Dimas verklaard. Premier Guy Verhofstadt had dit voorstel vorige week gelanceerd met het oog op de investeringsplannen van staalbedrijf ArcelorMittal in Luik. “Het Europese systeem voor de handel in uitstootrechten voor CO2 kan pas na 2012 gewijzigd worden, want de economische spelers hebben nood aan een duidelijk kader om de stabiliteit van de markt te verzekeren”, zei de woordvoerster van Dimas. “Het aanleggen van een communautaire reserve vanaf 2010 is dus niet mogelijk”, voegde ze eraan toe.

Vorige week sprak Verhofstadt in de marge van de informele Europese top in Lissabon met Europees Commissievoorzitter José Manuel Barroso over een andere benadering van het protocol van Kyoto. Momenteel worden de inspanningen in het kader van het protocol verdeeld onder de lidstaten. Vanaf 2012, wanneer de nieuwe fase van Kyoto in werking treedt, zou de nationale benadering vervangen kunnen worden door een Europese, met een sectoriële opsplitsing van de quota’s en een reserve op Europees vlak.

Verhofstadt drong bij Barroso aan op een experimentele fase vanaf 2010. Op die manier zou ArcelorMittal vanaf 2010 aanspraak kunnen maken op bijkomende uitstootrechten. Die heeft het bedrijf nodig om zijn investeringsplannen in Luik te realiseren. De onderneming sluit alvast uit dat ze de noodzakelijke rechten gaat aankopen op de markt. Dat zou ongeveer 90 miljoen euro per jaar kosten. Donderdagochtend bespreekt de Waalse minister van Milieu, Benoit Lutgen, het dossier met eurocommissaris Dimas. (belga/dm)

Klimaatverandering nu al groot risico volgens wetenschapper

Een Australische wetenschapper, Tim Flannery, waarschuwt dat het broeikaseffect tien jaar eerder dan aanvankelijk werd gedacht de grens van gevaarlijke klimaatveranderingen is gepasseerd. Flannery baseert zijn uitspraken op de gegevens in het nieuwe rapport van het Intergouvernementeel Panel voor Klimaatverandering (IPCC) van de Verenigde Naties, dat officieel in november wordt gepubliceerd.

Flannery zei tegenover de Australische omroep ABC dat uit de nieuwe cijfers blijkt dat klimaatverandering nu al een groot risico is, “en niet volgend jaar of het volgende decennium”. Volgens de klimatoloog bedroeg de vervuiling van de atmosfeer met broeikasgassen midden 2005 455 deeltjes per miljoen.

“We dachten dat we die drempel over ongeveer een decennium zouden bereiken, dat we zoveel tijd hadden”, zei Flannery. “Het betekent dat het erger is dan werd gedacht, erger dan het ergste scenario dat we ons in 2001 konden voorstellen.”

Economische groei verantwoordelijk

Flannery meent dat de economische groei in China en India en de voortgaande groei in de rijke landen verantwoordelijk zijn voor de ontwikkeling. “Het is een wereldwijd probleem. We hebben overal groeiende economieën gehad, en we baseren die groeiende economische activiteit nog altijd op fossiele brandstoffen. Het metabolisme van die economie ligt nu op een ramkoers met het metabolisme van onze planeet.”

Flannery hoopt dat de nieuwe gegevens het gevoel van urgentie op de eerstvolgende VN-klimaattop, in december in Bali, zullen vergroten. In Bali zal worden onderhandeld over een nieuw klimaatverdrag ter vervanging van het Kyoto-protocol uit 1997, dat in 2012 afloopt. (novum/dm)

“Minder uitstoot broeikasgas als koeien in de wei staan”

Koeien in de weide laten grazen, levert in de meeste gevallen een lagere uitstoot van broeikasgassen op dan de dieren het hele jaar op stal houden. Dat meldt het Vlaams Informatiecentrum over Land- en Tuinbouw (Vilt) zaterdag op basis van een onderzoek van het Nederlandse CLM Onderzoek en Advies, een onafhankelijk projectbureau dat zich bezighoudt met duurzame landbouw.

Een weide die niet begraasd wordt, geeft een veel grotere grasopbrengst. Bovendien kan mest die in de stal geproduceerd is, efficiënter gespreid worden. Dat zorgt voor minder nitraatuitspoeling naar het grondwater. Daarom wordt vaak gedacht dat het opstallen van koeien milieuvriendelijker is dan beweiding, maar dat gaat niet op voor broeikasgassen, zo blijkt uit berekeningen van CLM.

Wanneer koeien mogen grazen is de uitstoot van lachgas vanuit het land en methaan uit de dieren wel hoger, maar daar staat tegenover dat, als de koeien permanent op stal staan, de boer het gras met tractor en werktuigen uit de weide moet halen om de dieren te voederen. Ook krijgen de melkkoeien in dat geval meer krachtvoeder. Dat kost energie en zorgt voor extra uitstoot van CO2. Ook komt er in dat geval meer methaan uit de mestopslag.

Netto zorgen koeien op stal voor meer broeikasgasemissies dan koeien in de wei. Alleen op veengrond bij bepaalde waterstanden is dit niet het geval, besluit CLM. Uit een eerdere enquête van de organisatie bleek dat de meeste Nederlandse melkveehouders in de toekomst van plan zijn om hun koeien in de stal te houden.

In Nederland zou zeventien procent van de koeien het hele jaar door op stal blijven, in België kiest maar vier procent van de melkveehouders voor permanente opstalling. (belga/dm)

China vindt economische groei belangrijker dan klimaat

De economische ontwikkeling van ontwikkelingslanden heeft prioriteit boven de aanpak van klimaatsverandering. Dat is de belangrijkste conclusie van het eerste Chinese nationale plan over de aanpak van opwarming van de aarde, dat maandag bekend werd gemaakt.

“De eerste prioriteit van ontwikkelingslanden is duurzame ontwikkeling en het verdrijven van armoede”, aldus het plan. “China wil actief doorgaan met de aanpak van klimaatverandering in overeenstemming met zijn nationale duurzame strategie voor ontwikkeling in de toekomst”.

Peking zegt dat het de uitstoot van broeikasgassen wil “controleren”, maar dat het ook doorgaat met zijn beleid de uitstoot niet te verminderen. De Chinese regering vindt dat de rijke landen hierin het voortouw moeten nemen om klimaatsverandering aan te pakken.

De Chinese president Hu Jintao woont deze week de vergadering van zeven belangrijkste industrielanden en Rusland (de zogenoemde G8) bij in Duitsland, waar onder meer over klimaatsverandering gesproken wordt.China staat onder druk om meer te doen aan de vermindering van uitstoot van CO2. Gastland Duitsland wil maatregelen nemen om de opwarming van de aarde tegen te gaan.

China liet maandag ook weten dat een voorstel van de Europese Unie om maatregelen te nemen om de opwarming van de aarde niet meer dan met 2 graden Celsius te laten stijgen, niet wetenschappelijk is onderbouwd. (anp/dm)

“Technisch perfect mogelijk om opwarming aarde af te remmen”

De opwarming van de aarde kan wel degelijk afgeremd worden. Het blijkt technisch mogelijk te zijn om aan de vraag naar energie te voldoen door enkel milieuvriendelijke en duurzame energiebronnen en technologieën te gebruiken.

Dat meldt het WWF in haar rapport dat vandaag wordt voorgesteld op een internationale persconferentie in Genève, Zwitserland.

Op 4 mei bracht het Intergovernmental Panel on Climate Change een rapport uit waaruit bleek dat de wereld de uitstoot van broeikasgassen kon beperken met reeds gekende technologieën.

Vandaag komt de internationale milieu-organisatie WWF op de proppen met een rapport dat aantoont hoe we dit kunnen doen door alleen duurzame en milieuvriendelijke energiebronnen te gebruiken. De enige voorwaarde is dat de regeringen snel en met cruciale beslissingen op de kar zouden springen. Het rapport is het resultaat van de Energy TaskForce, een van de werkgroepen van het WWF.

De werkgroep onderzocht 25 verschillende energiebronnen en technologieën om tussen nu en 2050 tegemoet te komen aan de voorziene verdubbeling van de energievraag in de wereld en tegelijkertijd de CO2-uitstoot met 60 tot 80 procent te doen dalen.

“De klimaatverandering is een feit, en er moet nu dringend iets aan gedaan worden. Voor wereldleiders en regeringen is de kwestie nu hoe ze de gevaarlijk hoge CO2-uitstoot kunnen beteugelen, zonder dat ze een rem zetten op de menselijke ontwikkeling en de levensstandaard”, vertelt Sam Van den plas, klimaatspecialist bij WWF-België. (belga/dm)

Kladversie VN-klimaatrapport ziet heil in kernenergie

Het IPCC, het internationale klimaatpanel van de VN, overweegt kernenergie en CO2-opslag aan te bevelen als oplossing tegen de opwarming van de aarde. Dat blijkt uit de voorlopige versie van het derde IPCC-rapport.

Milieubewegingen hopen dat het om een ‘voorlopige dwaling’ gaat. ‘Kernergie is duur en gevaarlijk, niet duurzaam. Als de VN dat zouden aanraden is het einde zoek’, klinkt het.

Het derde deel van het IPCC-rapport met aanbevelingen voor beleidsmakers wordt vrijdag in Bangkok gepresenteerd. Terwijl het eerste deel wees op de verantwoordelijkheid van de mens in de klimaatopwarming en het tweede deel waarschuwde voor de dramatische gevolgen ervan zullen in het derde deel de aanbevelingen staan over hoe de opwarming gestopt of afgeremd kan worden.

Zoals gebruikelijk wisten sommige media al de hand te leggen op de kladversie, die nu op tafel ligt. Daarin wordt benadrukt dat het technisch en economisch haalbaar is de uitstoot te stabiliseren als daarin geïnvesteerd wordt. Tegen 2030 zou de kost om de ergste klimaatsveranderingen te voorkomen tussen 0,2 en 0,6 procent van de wereldwijde rijkdom vergen. Hoe langer men wacht om veranderingen door te voeren in onder meer energieopwekking, transport en landbouw, hoe duurder het kostenplaatje wordt.

Behalve betere isolatie, efficiëntere verlichting, meer biobrandstof door genetisch gemanipuleerde gewassen, intelligente gebouwen die het verbruik regelen, auto’s op waterstof, aangepaste landbouwpraktijken en zonne- en windenergie geeft het panel in zijn voorlopige versie ook het opwekken van kernenergie en het opslaan van broeikasgassen aan als mogelijke oplossingen.

“Aanvullend op hernieuwbare energie wordt kernenergie door de wetenschappers als het minste van twee kwalen aanbevolen”, zegt Wanum Permpibul, een verantwoordelijke van de milieuactiegroep Climate Action Group (CAG) in de Bangkok Post. Onder meer Reuters en de Britse krant The Observer bevestigen.

De formulering is dus voorzichtig en vooral voorlopig. Voor de versie die nu op tafel ligt, zijn al duizend amendementen ingediend. Maar dat het intussen zeer invloedrijke IPCC alleen al overweegt om kernenergie en broeikasgas op te slaan, vinden milieuorganisaties als Friends of The Earth en CAG zorgwekkend. Ook opslag van broeikasgassen onder de grond of op de zeebodem is controversieel. De technologie staat nog niet op punt en het gevaar bij een lek is niet goed in te schatten, zo stellen milieuorganisaties.

Over de optie meer kernenergie zegt Bram Claeys van de Bond Beter Leefmilieu: “We moeten afwachten hoe ze het formuleren en het is een feit dat kernenergie voor minder uitstoot zorgt dan steenkoolcentrales. Maar verder is het voor ons een totaal onaanvaardbare oplossing. Het is zeer duur en het gevaarlijke kernafval is een probleem.”

Klimaatexpert bij Groen! Peter Tom Jones reageert: “Het zou choquerend zijn mocht het IPCC voor meer kernenergie oproepen. Niet alleen is er het gevaar van het kernafval, van terroristische aanslagen en proliferatie, het uranium wordt ook gewonnen in gebieden waar kwetsbare volkeren leven en als je naar de hele cyclus kijkt, is kernenergie niet eens helemaal CO2-neutraal. Als het IPCC dit aanbeveelt, zaait het twijfel en dat zal de wil om te investeren in andere hernieuwbare energie nog meer afzwakken.”

Het ziet er dan ook naar uit dat er in Bangkok nog fiks zal worden gediscussieerd. Niet alleen staan de milieuorganisaties nu extra scherp om kritiek te leveren, ook onder de tachtig panelleden bestaat, zeker over de optie kernenergie, nog onenigheid. (dm)

Eén op vijf Vlaamse bomen ziek door luchtvervuiling

Eén op vijf Vlaamse bomen is ziek door de luchtvervuiling, zo blijkt uit een onderzoek van het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek. Bomen nemen verschillende vervuilende stoffen op uit de lucht en vergiftigen daardoor zichzelf.

Bomen zijn luchtfilters, die er mee voor zorgen dat de lucht die wij inademen, minder vervuild is. Ze zuiveren de lucht van allerlei vervuilende stoffen zoals fijn stof. Daarnaast produceren ze zuurstof, slaan ze koolstof op en beschermen ze de onderliggende waterlagen.

“Mensen met zicht op bossen herstellen ook sneller van stress en hebben minder last van een hoge bloeddruk, depressies en bepaalde vormen van kanker. Bovendien nodigen bossen uit om te bewegen, wat onder andere een daling van het aantal gevallen van diabetes (type 2) oplevert”, aldus de Vereniging voor Bos in Vlaanderen in een mededeling.

Deze vzw schat dat er ondanks de ontbossingsstop jaarlijks 200 hectare bos verdwijnt in Vlaanderen, waarvan 30 hectare hectare illegaal wordt gekapt. Daarnaast kwam er tussen 1994 en 2005 jaarlijks gemiddeld 300 hectare bos bij. Netto komt er maar 170 hectare bos per jaar bij. Volgens het Ruimtelijk Structuurplan moet de Vlaamse regering dit jaar 10.000 hectare bos aanplanten, maar aan het huidige tempo zal dit nog 80 jaar duren. (belga/dm)

Nieuwe bomen mogelijk niet goed voor klimaat

Bomen planten als compensatie tegen de CO2-vervuiling en om de opwarming van het klimaat te remmen: dat kan volgens wetenschappers averechts werken. Vooral tropische regenwouden kunnen de opwarming van de aarde tegenhouden. Bossen elders in de wereld houden de warmte juist vast, in plaats van de broeikasgassen door fotosynthese om te zetten in zuurstof. Aan het eind van deze eeuw kunnen bossen die niet in de tropen staan, de temperatuur in hun deel van de aarde met 3 graden Celsius verhogen.
De theorie staat in de Britse krant The Guardian.

Grasmaaier is grote vervuiler

Een uur lang het gras maaien met een benzinemaaier is even schadelijk voor het milieu als 1.300 kilometer autorijden met een middenklassenauto of als 26 auto’s die een uur lang vijftig kilometer per uur rijden. Dat blijkt uit een onderzoek van Aspen, fabrikant van milieuvriendelijke benzine, in samenwerking met Husqvarna, meldt De Telegraaf.

Volgens Kees van Opdorp van Husqvarna gaat het om schadelijke stoffen als stikstofoxiden, koolwaterstoffen, roetdeeltjes, kooldioxide en benzeen. Deze zijn niet alleen schadelijk voor het milieu, maar ook voor de gebruiker van de grasmaaier.

Alleen aanpassen helpt mens nog tegen klimaat

Niemand ontsnapt aan de gevolgen van de klimaatopwarming, maar zij die al in nood verkeren, worden het eerst en het hardst getroffen. “De maatregelen komen te laat. Het enige wat de mens nu nog kan doen is zich aanpassen aan de klimaatsverandering,” zegt Jean-Pascal Van Yperseele.

De Noordpool, zwart Afrika, de kleine eilanden en de grote rivierdelta’s in Azië zullen de schadelijkste gevolgen van de klimaatveranderingen ondervinden en zijn tegelijk het minst in staat om zich aan te passen. Miljarden mensen zullen getroffen worden. Tot dat besluit komt het IPCC, het Klimaatpanel van de Verenigde Naties, in het tweede deel van zijn vierde klimaatrapport dat in Brussel werd gepresenteerd. Het eerste deel voorspelde een opwarming van 1,1 tot 6,4 graden Celsius tegen 2100 en legde de verantwoordelijkheid daarvoor naar alle waarschijnlijkheid bij de mens.

“Te laat”

In een gesprek met de redactie stelt klimatoloog Jean-Pascal Van Yperseele dat zelfs de wereldwijd aangekondigde maatregelen te laat komen. “De CO2-reducties, die we absoluut moeten realiseren, zullen te weinig effect sorteren. En dat terwijl de gevolgen van de opwarming nu al voelbaar zijn. Dus zal de mens zich noodgedwongen moeten aanpassen aan die effecten zonder ze nog meer te versterken. Wat we vooral niet moeten doen, is massaal airconditioning installeren om de hittegolven te kunnen verdragen. Dan doe je wel iets aan de warmte, maar vererger je het klimaatprobleem.”

“Drogere streken worden nog droger en nattere streken worden nog natter, twee zaken die we niet wensen. De komende tien tot veertig jaar zal het nodig zijn aanpassingen door te voeren, want het zal decennia duren vooraleer de maatregelen voor CO2-reductie vruchten afwerpen”, bevestigt ondervoorzitter Martin Parry.

Nachtelijke onderhandelingen

Sinds begin deze week zaten wetenschappers en regeringsdelegaties uit de hele wereld in Brussel bijeen om uit het ruim 1.500 pagina’s tellende wetenschappelijke rapport over de impact van de klimaatverandering een 23 pagina’s tellende samenvatting te distilleren ten behoeve van beleidsmakers.

Er kwamen moeilijke, nachtelijke onderhandelingen aan te pas, die volgens critici uitmondden in een verwaterd compromis onder druk van vooral China, Saoedi-Arabië en de VS. Parry gaf toe dat er spanningen waren geweest en dat bepaalde passages verloren gingen. “Maar hoewel het een pijnlijk proces was, hebben we nu een solide document.”

In België ziet de politieke wereld in de nieuwe alarmerende gegevens geen reden om extra maatregelen te nemen. “België zal zich gewoon aan de vooropgestelde reductiescenario’s houden. Concreet betekent dit dat we de uitstoot met minstens 18 procent willen terugschroeven”, luidt het bij milieuminister Bruno Tobback (sp.a). (dm)