Zeeroute doorheen poolgebied ijsvrij door opwarming klimaat

15 09 2007

Voor het eerst kunnen schepen van de Atlantische Oceaan boven het Noord-Amerikaanse vasteland langs naar de Stille Oceaan varen, onder meer tussen Canada en Groenland door. Het smelten van ijsmassa’s in de noordelijke zeeën maakt dat mogelijk.

Dat meldde het Europese Ruimtevaartagentschap (ESA) vrijdag op basis van satellietfoto’s. De snelheid waarmee het ijs verdwijnt, wijst er volgens sommige waarnemers op dat de opwarming van de aarde mogelijk sneller gaat dan tot dusverre is aangenomen.

De route, de noordwest-corridor, wordt al bijna dertig jaar nauwlettend in de gaten gehouden. Deze waterweg was al die tijd nooit volledig bevaarbaar.

De kortere route van Europa of het oosten van Noord-Amerika naar Oost-Azië zorgt al voor geschillen over wie er over deze nieuwe vaarroute gaat. Canada claimt dat het een Canadese zeeweg is, maar de Verenigde Staten en de Europese Unie dringen aan op een internationale benadering van het ontdooide vaarwater tussen de Labradorzee en de Beringzee.

Reders verwachten dat een doorvaart langs deze noordelijke route voor veel schepen veel korter en dus goedkoper is, omdat ze dan niet meer gebruik hoeven te maken van het Panamakanaal in Midden-Amerika.

De zeeroute boven het vasteland van Rusland is nog wel dicht. Deskundigen menen dat ook deze waterweg eerder open is dan aanvankelijk gedacht. Volgens sommige wetenschappers is de Noordpool in 2040 helemaal ijsvrij als gevolg van klimaatsveranderingen. (anp/dm)





Warmer klimaat maakt België ideaal voor topwijnen

12 09 2007

Belgische wijnen doen het goed en gaan het in de toekomst nog beter doen. Ze profiteren van de klimaatverandering. In ons land wordt het warmer, zodat de druiven lekkerder worden, zegt Pancho Campo, voorzitter van de Spaanse wijnacademie en een gerenommeerd expert terzake.

“Klopt volledig”, beaamt Jaap van Rennes, wijnboer en eigenaar van het Wijnkasteel Genoelselderen. “Wij hebben nu het klimaat dat ze 100 jaar geleden in de Bourgogne hadden. En dat is de beste wijnstreek van Frankrijk.” (belga)





Opwarming van de aarde noopt tot aanpassingen wereldkaart

3 09 2007

De opwarming van de aarde heeft zichtbare gevolgen voor de aarde – zo zichtbaar dat de wereldkaart moet worden aangepast. Dat blijkt maandag bij de publicatie van de nieuwe Times World Atlas.

“We zien hoe de rampzalige milieuveranderingen zich letterlijk voor onze ogen voltrekken. We moeten vrezen dat beroemde landschappen in de nabije toekomst voor eeuwig verdwenen zullen zijn”, aldus de hoofdredacteur van de atlas, Mick Ashworth.

“De contouren van bepaalde regio’s, bijvoorbeeld in Bangladesh, zijn veranderd” in vergelijking met de atlas van 2003, aldus Ashworth. “De zeespiegel stijgt met 3 mm per jaar, wat vreemde gevolgen heeft voor de kustlijn.” En de Gele Rivier, de op een na langste rivier in China, “haalt soms de zee niet, waardoor het uiterlijk van de kust verandert”.

Bepaalde grote rivieren, zoals de Rio Grande en de Colorado in de VS en de Tigris in Irak, drogen ’s zomers op bepaalde trajecten uit. Tegelijk komen delen van Bangladesh en sommige eilanden in de Grote Oceaan beetje bij beetje onder water te staan, en in Shishmaref (Alaska) verdwijnt elk jaar 3 meter kustlijn in zee. Veertig procent van alle bekende koraalriffen is reeds verwoest, en elk jaar verdwijnt 1 procent van alle tropisch regenwoud voorgoed van de aardbodem.

Andere wijzigen zijn het gevolg van meer direct toedoen van de mens. In veertig jaar tijd is driekwart van het Aralmeer verdwenen, sinds 1963 werd 95 procent van het Tsjaadmeer drooggelegd en de waterspiegel van de Dode Zee is in vijftig jaar tijd 25 meter gedaald.

Een lichtpuntje is dat de moerassen in Irak, die door Saddam Hoessein waren drooggelegd, inmiddels weer van water worden voorzien en zich beginnen te herstellen.

De Times World Atlas werd in 1895 voor het eerst gepubliceerd. [GvA]





Vogels leggen eerder eieren door warmer klimaat

24 08 2007

Klimaatverandering leidt ertoe dat vogels steeds vroeger hun eieren leggen. Vooral de 45 soorten zangvogels reageren zo op de zachte winters. Tussen 1985 en 2005 is de start van de eileg gemiddeld een week naar voren geschoven, van 11 naar 4 mei. Dat blijkt donderdag uit de Vogelbalans van de Vogelbescherming, een jaarlijks overzicht van de vogelstand.

De vogels reageren op de hogere temperaturen in de winter en het vroege voorjaar. Deze ontwikkelingen zorgen ervoor dat de bomen eerder uitlopen en insecten en rupsen eerder actief worden. Vogels passen het moment waarop zij eieren leggen aan op de beschikbare voedselbronnen. Sommige soorten raken door de veranderingen in de problemen omdat zij het tempo waarop zij hun jongeren kunnen voeden niet kunnen bijbenen, stelt de Vogelbescherming.

De klimaatverandering heeft ook tot gevolg dat een aantal vogelsoorten minder vaak voorkomt. Deze ‘wintergasten’, zoals kraaiachtigen en watervogels, brengen de winters de laatste jaren vaker in koudere gebieden door.

De zachtere winters hebben ook positieve gevolgen voor de vogelstand. Zo zijn zuidelijke broedvogels zoals bijeneters en kleine zilverreigers juist vaker in Nederland te zien. (novum/dm)





Greenpeace verwacht 200 miljoen klimaatvluchtelingen

20 06 2007

De opwarming van de aarde zou over dertig jaar wel eens kunnen resulteren in 200 miljoen klimaatvluchtelingen. Dat heeft de milieuorganisatie Greenpeace dinsdag gemeld. Greenpeace baseert zich daarvoor op de studie van een professor aan de universiteit van Hamburg.

De levensomstandigheden van honderden miljoenen mensen zullen de komende jaren zodanig achteruit gaan, vooral in de armere landen, dat ze wel verplicht zullen zijn om uit hun land weg te trekken. Dat staat in de studie van Cord Jakobeit.

Tot nu toe moesten al meer dan 20 miljoen mensen verhuizen door de gevolgen van de opwarming van de aarde. Vooral de mensen uit de Sahel, de Afrikaanse landstreek ten zuiden van de Sahara, Bangladesh en de eilanden in het zuiden van de Stille Oceaan zagen zich genoodzaakt weg te trekken.

“De armste landen, die het minst kunnen doen aan de opwarming van de aarde, worden nu het zwaarst getroffen”, aldus Andree Böhling, de klimaatexperte van Greenpeace. “De geïndustrialiseerde landen ontkennen hun verantwoordelijkheid en halen allerlei wetten aan om de vluchtelingen buiten te houden”. Klimaatvluchtelingen vinden geen erkenning in het Europese of internationale vluchtelingenrecht, omdat “klimaatvluchteling” als statuut simpelweg nog niet bestaat. [GvA]





Beschaving in gevaar door opwarming Aarde

19 06 2007

Zes eminente Amerikaanse wetenschappers hebben er in allerminst droge bewoordingen voor gewaarschuwd dat onze beschaving zelf in gevaar is door de klimaatsverandering en dat er intense inspanningen moeten komen om de uitstoot van broeikasgassen in te dijken.

Dat heeft de Britse kwaliteitskrant The Independent op gezag van een wetenschappelijk vakblad en een e-mail van de leider van het wetenschapsteam, James Hansen, dinsdag bericht.

Onder leiding van Hansen, directeur van het Goddard Ruimtevaartcentrum van de NASA, beschrijven de auteurs in een door emotie niet schuwende paper van 29 bladzijden in het vakblad Philosophical Transactions of the Royal Society A gedetailleerd waarom de mensheid zich niet langer kan permitteren de “ergste bedreiging van klimaatsverandering” aan zich te laten voorbijgaan.

Imminent gevaar

Zij zeggen dat onze planeet in “imminent gevaar” is en dat niets anders dan een “planetaire redding” onze Aarde kan redden van het “milieucataclysme van gevaarlijke klimaatsverandering”, waarbij de mens en andere species in “groot gevaar komen”.

Het zestal heeft ook impliciete kritiek op het rapport van het VN-panel waarin stond dat het zeeniveau met zowat 40 cm dreigt te stijgen. Hansen en co praten over “meerdere meters” tegen 2010, op grond wat er gaat gebeuren met ijs op Antarctica en Groenland als er niet ingrijpend wordt opgetreden tegen de uitstoot door de mens van CO2 en andere broeikasgassen.

De mensheid kan zich niet langer veroorloven de ondergrondse reserves aan fossiele brandstoffen op te branden, zo waarschuwt de paper. “Indien dit zou gebeuren, garandeert dit dramatische klimaatsverandering, leidend tot een andere planeet dan degene waarop de beschaving zich heeft ontwikkeld en voor wie uitgebreide fysieke infrastructuur is uitgebouwd”, zo citeerde The Independent. (belga/dm)

Origineel bericht uit The Independent:

The Earth today stands in imminent peril
…and nothing short of a planetary rescue will save it from the environmental cataclysm of dangerous climate change. Those are not the words of eco-warriors but the considered opinion of a group of eminent scientists writing in a peer-reviewed scientific journal.
By Steve Connor, Science Editor
Published: 19 June 2007

Six scientists from some of the leading scientific institutions in the United States have issued what amounts to an unambiguous warning to the world: civilisation itself is threatened by global warming.

They also implicitly criticise the UN’s Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) for underestimating the scale of sea-level rises this century as a result of melting glaciers and polar ice sheets.

Instead of sea levels rising by about 40 centimetres, as the IPCC predicts in one of its computer forecasts, the true rise might be as great as several metres by 2100. That is why, they say, planet Earth today is in “imminent peril”.

In a densely referenced scientific paper published in the Philosophical Transactions of the Royal Society A some of the world’s leading climate researchers describe in detail why they believe that humanity can no longer afford to ignore the “gravest threat” of climate change.

“Recent greenhouse gas emissions place the Earth perilously close to dramatic climate change that could run out of control, with great dangers for humans and other creatures,” the scientists say. Only intense efforts to curb man-made emissions of carbon dioxide emissions and other greenhouse gases can keep the climate within or near the range of the past one million years, they add.

The researchers were led by James Hansen, the director of Nasa’s Goddard Institute for Space Studies, who was the first scientist to warn the US Congress about global warming.

The other scientists were Makiko Sato, Pushker Kharecha and Gary Russell, also of the Goddard Institute, David Lea of the University of California, Santa Barbara, and Mark Siddall of the Lamont-Doherty Earth Observatory at Columbia University in New York.

In their 29-page paper, “Climate Change and trace gases”, the scientists frequently stray from the non-emotional language of science to emphasise the scale of the problems and dangers posed by climate change.

In an email to The Independent, Dr Hansen said: “In my opinion, among our papers this one probably does the best job of making clear that the Earth is getting perilously close to climate changes that could run out of our control.”

The unnatural “forcing” of the climate as a result of man-made emissions of carbon dioxide and other greenhouse gases threatens to generate a “flip” in the climate that could “spark a cataclysm” in the massive ice sheets of Antarctica and Greenland, the scientists write.

Dramatic flips in the climate have occurred in the past but none has happened since the development of complex human societies and civilisation, which are unlikely to survive the same sort of environmental changes if they occurred now.

“Civilisation developed, and constructed extensive infrastructure, during a period of unusual climate stability, the Holocene, now almost 12,000 years in duration. That period is about to end,” the scientists warn. Humanity cannot afford to burn the Earth’s remaining underground reserves of fossil fuel. “To do so would guarantee dramatic climate change, yielding a different planet from the one on which civilisation developed and for which extensive physical infrastructure has been built,” they say.

Dr Hansen said we have about 10 years to put into effect the draconian measures needed to curb CO2 emissions quickly enough to avert a dangerous rise in global temperature. Otherwise, the extra heat could trigger the rapid melting of polar ice sheets, made far worse by the “albedo flip” – when the sunlight reflected by white ice is suddenly absorbed as ice melts to become the dark surface of open water.

The glaciers and ice sheets of Greenland in the northern hemisphere, and the western Antarctic ice sheet in the south, both show signs of the rapid changes predicted with rising temperatures. “

The albedo flip property of ice/water provides a trigger mechanism. If the trigger mechanism is engaged long enough, multiple dynamical feedbacks will cause ice sheet collapse,” the scientists say. “We argue that the required persistence for this trigger mechanism is at most a century, probably less.”

The latest assessment of the IPCC published earlier this year predicts little or no contribution to 21st century sea level from Greenland or Antarctica, but the six scientists dispute this interpretation. “The IPCC analyses and projections do not well account for the nonlinear physics of wet ice sheet disintegration, ice streams and eroding ice shelves, nor are they consistent with the palaeoclimate evidence we have presented for the absence of discernible lag between ice sheet forcing and sea-level rise,” the scientists say.

Their study looked back over more than 400,000 years of climate records from deep ice cores and found evidence to suggest that rapid climate change over a period of centuries, or even decades, have in the past occurred once the world began to heat up and ice sheets started melting. It is not possible to assess the dangerous level of man-made greenhouse gases.

“However, it is much lower than has commonly been assumed. If we have not already passed the dangerous level, the energy infrastructure in place ensures that we will pass it within several decades,” the scientists say in their findings.

“We conclude that a feasible strategy for planetary rescue almost surely requires a means of extracting [greenhouse gases] from the air.”





“Minder uitstoot broeikasgas als koeien in de wei staan”

5 06 2007

Koeien in de weide laten grazen, levert in de meeste gevallen een lagere uitstoot van broeikasgassen op dan de dieren het hele jaar op stal houden. Dat meldt het Vlaams Informatiecentrum over Land- en Tuinbouw (Vilt) zaterdag op basis van een onderzoek van het Nederlandse CLM Onderzoek en Advies, een onafhankelijk projectbureau dat zich bezighoudt met duurzame landbouw.

Een weide die niet begraasd wordt, geeft een veel grotere grasopbrengst. Bovendien kan mest die in de stal geproduceerd is, efficiënter gespreid worden. Dat zorgt voor minder nitraatuitspoeling naar het grondwater. Daarom wordt vaak gedacht dat het opstallen van koeien milieuvriendelijker is dan beweiding, maar dat gaat niet op voor broeikasgassen, zo blijkt uit berekeningen van CLM.

Wanneer koeien mogen grazen is de uitstoot van lachgas vanuit het land en methaan uit de dieren wel hoger, maar daar staat tegenover dat, als de koeien permanent op stal staan, de boer het gras met tractor en werktuigen uit de weide moet halen om de dieren te voederen. Ook krijgen de melkkoeien in dat geval meer krachtvoeder. Dat kost energie en zorgt voor extra uitstoot van CO2. Ook komt er in dat geval meer methaan uit de mestopslag.

Netto zorgen koeien op stal voor meer broeikasgasemissies dan koeien in de wei. Alleen op veengrond bij bepaalde waterstanden is dit niet het geval, besluit CLM. Uit een eerdere enquête van de organisatie bleek dat de meeste Nederlandse melkveehouders in de toekomst van plan zijn om hun koeien in de stal te houden.

In Nederland zou zeventien procent van de koeien het hele jaar door op stal blijven, in België kiest maar vier procent van de melkveehouders voor permanente opstalling. (belga/dm)





China vindt economische groei belangrijker dan klimaat

5 06 2007

De economische ontwikkeling van ontwikkelingslanden heeft prioriteit boven de aanpak van klimaatsverandering. Dat is de belangrijkste conclusie van het eerste Chinese nationale plan over de aanpak van opwarming van de aarde, dat maandag bekend werd gemaakt.

“De eerste prioriteit van ontwikkelingslanden is duurzame ontwikkeling en het verdrijven van armoede”, aldus het plan. “China wil actief doorgaan met de aanpak van klimaatverandering in overeenstemming met zijn nationale duurzame strategie voor ontwikkeling in de toekomst”.

Peking zegt dat het de uitstoot van broeikasgassen wil “controleren”, maar dat het ook doorgaat met zijn beleid de uitstoot niet te verminderen. De Chinese regering vindt dat de rijke landen hierin het voortouw moeten nemen om klimaatsverandering aan te pakken.

De Chinese president Hu Jintao woont deze week de vergadering van zeven belangrijkste industrielanden en Rusland (de zogenoemde G8) bij in Duitsland, waar onder meer over klimaatsverandering gesproken wordt.China staat onder druk om meer te doen aan de vermindering van uitstoot van CO2. Gastland Duitsland wil maatregelen nemen om de opwarming van de aarde tegen te gaan.

China liet maandag ook weten dat een voorstel van de Europese Unie om maatregelen te nemen om de opwarming van de aarde niet meer dan met 2 graden Celsius te laten stijgen, niet wetenschappelijk is onderbouwd. (anp/dm)





Opwarming van de Aarde drie keer sneller dan gedacht

5 06 2007

De opwarming van de Aarde gaat drie keer sneller dan al werd gevreesd. De uitstoot van broeikasgassen is drie keer zo snel gegroeid als verwacht, het ijs op de Noordpool smelt veel sneller en de zeespiegel stijgt twee keer zo snel. Dat meldt de Britse krant The Independent on Sunday op gezag van Amerikaans onderzoeken.

De klimaatsverandering staat hoog op de agenda van de top van de zeven rijkste landen plus Rusland, de G8, die woensdag in de Duitse stad Heiligendamm begint.

De Amerikaanse Academie voor Wetenschappen toont in een onderzoek aan dat de uitstoot van broeikasgassen jaarlijks met 3 procent stijgt, terwijl die stijging in de jaren negentig jaarlijks nog 1,1 procent was. De scherpe toename zou vooral toe te schrijven zijn aan zich ontwikkelende landen als China.

De westerse wereld, waarin een zesde van de wereldbevolking woont, is volgens het onderzoek nog altijd verantwoordelijk voor twee derde van de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen.

Wetenschappers van de universiteit van Californië melden dat in de afgelopen vijftig jaar het ijs op de Noordpool elke tien jaar met 7,8 procent is afgenomen. De VN-klimaatcommissie IPCC ging er eerder dit jaar nog vanuit dat elke tien jaar 2,5 procent van het ijs smelt. (dm/anp)





“Technisch perfect mogelijk om opwarming aarde af te remmen”

15 05 2007

De opwarming van de aarde kan wel degelijk afgeremd worden. Het blijkt technisch mogelijk te zijn om aan de vraag naar energie te voldoen door enkel milieuvriendelijke en duurzame energiebronnen en technologieën te gebruiken.

Dat meldt het WWF in haar rapport dat vandaag wordt voorgesteld op een internationale persconferentie in Genève, Zwitserland.

Op 4 mei bracht het Intergovernmental Panel on Climate Change een rapport uit waaruit bleek dat de wereld de uitstoot van broeikasgassen kon beperken met reeds gekende technologieën.

Vandaag komt de internationale milieu-organisatie WWF op de proppen met een rapport dat aantoont hoe we dit kunnen doen door alleen duurzame en milieuvriendelijke energiebronnen te gebruiken. De enige voorwaarde is dat de regeringen snel en met cruciale beslissingen op de kar zouden springen. Het rapport is het resultaat van de Energy TaskForce, een van de werkgroepen van het WWF.

De werkgroep onderzocht 25 verschillende energiebronnen en technologieën om tussen nu en 2050 tegemoet te komen aan de voorziene verdubbeling van de energievraag in de wereld en tegelijkertijd de CO2-uitstoot met 60 tot 80 procent te doen dalen.

“De klimaatverandering is een feit, en er moet nu dringend iets aan gedaan worden. Voor wereldleiders en regeringen is de kwestie nu hoe ze de gevaarlijk hoge CO2-uitstoot kunnen beteugelen, zonder dat ze een rem zetten op de menselijke ontwikkeling en de levensstandaard”, vertelt Sam Van den plas, klimaatspecialist bij WWF-België. (belga/dm)